Sáng sớm ngày 9 tháng 8, khi tôi mở block explorer để kiểm tra tình hình signaling của BIP-110, tôi thấy một điều kỳ lạ: con số chênh lệch giữa hai chuỗi không hề nhỏ. Dominant chain đã ở block 961.690, trong khi chuỗi thực thi BIP-110 chỉ dừng lại ở 961.633. Khoảng cách 57 block, thời gian chênh lệch gần 9 tiếng. Đây không phải là một fork bình thường. Đây là một cuộc tẩy chay thầm lặng của thợ đào.
BIP-110 là một bản soft fork tạm thời nhằm hạn chế việc nhúng dữ liệu tùy ý vào giao dịch Bitcoin – thứ mà cộng đồng gọi là 'spam'. Đề xuất này yêu cầu các block phải set version bit 4 trong cửa sổ bắt buộc từ height 961.632 đến 963.647. Nếu 55% số block trong 2.016 block liên tiếp có tín hiệu, nó sẽ vào LOCKED_IN, rồi ACTIVE sau một kỳ retarget nữa. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng thực tế lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Cảm xúc nhất thời, quy trình lâu dài.
Khi cửa sổ signaling mở ra, các node enforcing BIP-110 bắt đầu từ chối các block không set bit 4. Kết quả: 59 block đầu tiên trên dominant chain – không một block nào có tín hiệu. Trong khi đó, chuỗi enforcing chỉ sản xuất được hai block, cả hai đều đến từ OCEAN – một pool nhỏ với quan điểm chống spam mạnh mẽ. Sau đó, không thêm block nào nữa. Chuỗi enforcing bị bỏ lại, như một hòn đảo cô lập giữa biển proof-of-work.
Dữ liệu từ các pool lớn như Foundry, F2Pool, AntPool, ViaBTC, MARA – tất cả đều sản xuất block trên dominant chain mà không có bit 4. Coinbase và Kraken báo cáo hệ thống Bitcoin hoạt động bình thường. Nhưng đằng sau sự bình thường đó là một thông điệp rõ ràng: thợ đào đang bỏ phiếu bằng hash rate của họ.
Họ không cần phải tranh luận. Họ chỉ cần không đào.
Đây là điểm mà nhiều người mới thường hiểu sai. Một soft fork không chỉ là về code. Nó về sự đồng thuận kinh tế. Nếu thợ đào chiếm đa số từ chối thực thi, chuỗi enforcing sẽ chết vì thiếu sức mạnh tính toán. BIP-110 đang chứng kiến điều đó ngay trước mắt chúng ta.
Từ kinh nghiệm của tôi trong các đợt fork trước đây – như SegWit2x năm 2017 hay Taproot năm 2021 – tôi thấy một pattern lặp lại: những đề xuất gây tranh cãi thường thất bại không phải vì lý do kỹ thuật, mà vì không có đủ động lực kinh tế để thuyết phục thợ đào chấp nhận rủi ro. BIP-110 muốn giữ Bitcoin tập trung vào tiền tệ, nhưng cách làm của nó – ép buộc signaling bằng soft fork – đã chạm vào ranh giới đỏ của sự trung lập.
Góc nhìn phản trực giác: Một số người cho rằng việc thợ đào im lặng là dấu hiệu của sự thất bại. Nhưng tôi nhìn thấy một chiến lược thông minh. Bằng cách không signaling, họ đang gửi tín hiệu rằng họ không muốn thay đổi quy tắc đồng thuận một cách đơn phương. Họ không cần phải fork. Họ chỉ cần để chuỗi enforcing tự chết. Điều này cũng cho thấy sức mạnh thực sự của Proof-of-Work: không phải ai nói to nhất, mà ai có hash rate mới quyết định.
Hiện tại, còn 1.957 block trong cửa sổ signaling. Kết quả 0/59 không phải là kết thúc, nhưng nó đặt ra một câu hỏi lớn: liệu BIP-110 có thể vượt qua ngưỡng 55% khi mà các pool lớn đã thể hiện rõ lập trường? Tôi cho là không. Và nếu có, đó sẽ là một bất ngờ thú vị – nhưng cũng đầy rủi ro.
Takeaway: BIP-110 đang cho thấy một bài học kinh điển: trong Bitcoin, quyền lực thuộc về kẻ đào block cuối cùng. Mọi đề xuất, dù có ý tốt đến đâu, cũng phải vượt qua bài test hash rate. Và khi thợ đào im lặng, đó là tiếng nói lớn nhất.