Báo cáo từ Nakamoto Project vừa công bố: số người trưởng thành tại Mỹ sở hữu Bitcoin đã vượt qua vàng. Một cột mốc? Một tín hiệu? Hay chỉ là một con số biết nói nửa vời? DeFi Summer đã qua, nhưng câu hỏi về sự bền vững của các con số thống kê vẫn chưa có lời đáp.
Tôi còn nhớ cơn mưa Bogotá năm 2017, khi tôi lần đầu đọc whitepaper Ethereum và mơ về một hệ thống tài chính phi tập trung. Khi ấy, Bitcoin là thứ xa xỉ, vàng là chuẩn mực. Tám năm sau, một báo cáo nói rằng người Mỹ đang nắm giữ Bitcoin nhiều hơn vàng. Nhưng tôi – kẻ đã từng mất 2 ETH trong sự sụp đổ của Terra Luna – biết rằng những con số này cần được nhìn từ góc nhìn vĩ mô, không phải từ sự phấn khích nhất thời.
Context: Bản đồ thanh khoản toàn cầu và sự dịch chuyển của 'vật lưu trữ giá trị'
Vàng đã là vua trong hàng nghìn năm. Bitcoin mới 15 tuổi. Nhưng thế giới đã thay đổi: lãi suất thực âm, nợ công khổng lồ, và một thế hệ trẻ sinh ra trong kỷ nguyên số. Ngân hàng trung ương in tiền, vàng không thể gửi qua Internet, Bitcoin thì có thể. Sự so sánh này không mới, nhưng lần đầu tiên chúng ta có một khảo sát xác nhận về tỷ lệ sở hữu. Nakamoto Project – một tổ chức nghiên cứu còn khá mờ nhạt – tuyên bố rằng số người trưởng thành Mỹ sở hữu Bitcoin đã vượt qua số sở hữu vàng. Kèm theo đó là dự báo xác suất 76.5% Bitcoin đạt 67.500 USD vào tháng 7/2026.
Tôi đã từng viết một báo cáo 15 trang về dòng thanh khoản tổ chức khi Bitcoin ETF được phê duyệt hồi tháng 1/2024. Báo cáo đó được trích dẫn trên CoinDesk, nhưng tôi nhận ra rằng dữ liệu dạng 'khảo sát' thường có vấn đề về phương pháp luận. Liệu Nakamoto Project có phân biệt giữa sở hữu trực tiếp (ví cá nhân) và sở hữu gián tiếp (ETF, quỹ)? Nếu tính cả GBTC và các ETF spot, thì con số 'sở hữu' đã bị pha loãng. Vàng cũng vậy: nhiều người nắm giữ vàng qua ETF, trang sức, hoặc dưới dạng tài khoản ngân hàng – những hình thức khó thống kê hơn Bitcoin. Sự 'vượt qua' này có thể chỉ là ảo ảnh thống kê.
Nhưng tôi không vội bác bỏ. Hãy nhìn vào xác suất 76.5% cho mức giá 67.500 USD. Con số này rất có thể đến từ một thị trường dự đoán như Polymarket. Vào thời điểm viết bài, hợp đồng 'BTC trên 67.500 USD vào tháng 7/2026' đang giao dịch ở mức 0.765 USDC. Điều đó có nghĩa là thị trường tin rằng có 76.5% khả năng điều đó xảy ra. Nhưng tôi đã học được từ DeFi Summer rằng những con số 'chắc chắn' thường là cạm bẫy. Năm 2020, các pool yield farming với APR 500% hứa hẹn sự giàu có, nhưng chỉ sau một cú sập, tất cả tan biến. Thị trường dự đoán cũng vậy: tính thanh khoản mỏng, tâm lý đám đông, và thiếu sự kiểm chứng độc lập.
Core: Phân tích sâu dưới kính hiển vi vĩ mô
Hãy tách bạch hai thông tin: (1) Tỷ lệ sở hữu vượt vàng, (2) Xác suất giá 76.5%. Cả hai đều có giá trị tham khảo, nhưng cần đặt trong bối cảnh chu kỳ thanh khoản toàn cầu.
Về tỷ lệ sở hữu: Nếu số liệu đúng, nó phản ánh một xu hướng dài hạn: thế hệ Millennials và Gen Z coi Bitcoin như một kênh tiết kiệm hiện đại. Tuy nhiên, vàng vẫn chiếm ưu thế về giá trị tuyệt đối: toàn bộ vàng trên mặt đất trị giá khoảng 14 nghìn tỷ USD, so với ~1.5 nghìn tỷ USD của Bitcoin. Số người sở hữu nhiều hơn không đồng nghĩa với giá trị nắm giữ lớn hơn. Một người có thể sở hữu 0.001 BTC và vẫn được tính là 'sở hữu', trong khi vàng thường được tích lũy với khối lượng lớn hơn. Do đó, cột mốc này mang tính biểu tượng hơn là thực chất.
Về xác suất giá: 76.5% là một con số cao đáng ngờ. Hãy nhìn vào lịch sử: Bitcoin từng có những dự báo tương tự trước mỗi halving. Năm 2021, nhiều người dự đoán BTC đạt 100.000 USD vào cuối năm, nhưng nó chỉ chạm 69.000 rồi giảm. Thị trường dự đoán thường lạc quan thái quá khi xu hướng tăng đang diễn ra. Hiện tại (giả định đầu năm 2025), BTC đang ở quanh 45.000-50.000 USD. Để đạt 67.500 USD vào tháng 7/2026, cần tăng khoảng 35-50% trong 18 tháng – mức tăng trưởng khả thi nhưng không chắc chắn. Tôi từng chứng kiến Anchor Protocol hứa hẹn lợi suất 20% ổn định, và cuối cùng là sụp đổ. Tin vào một xác suất đến từ một thị trường phi tập trung là điều tốt, nhưng đừng quên rằng thanh khoản của các hợp đồng đó rất mỏng.
Từ góc nhìn của một Macro Watcher, tôi thấy điều thú vị hơn: Sự kiện này xảy ra trong bối cảnh thanh khoản toàn cầu đang thắt chặt. Fed vẫn duy trì lãi suất cao, và dòng tiền rẻ từ thời Covid đã cạn. Nếu Bitcoin thực sự được coi là 'vàng số', nó sẽ phải cạnh tranh với vàng trong môi trường lãi suất cao. Vàng không sinh lời, nhưng Bitcoin cũng vậy (trừ khi cho vay qua DeFi, vốn rủi ro). Tỷ lệ sở hữu tăng có thể là do hiệu ứng FOMO từ đợt tăng giá gần đây, chứ không phải do sự thay đổi niềm tin cơ bản.
Tôi nhớ lại mùa hè 2022, khi Terra Luna sụp đổ. Tôi mất 2 ETH, và cảm thấy mình đã bị lừa bởi những con số đẹp. Sau đó, tôi đi trekking ở Sierra Nevada de Santa Marta, tự hỏi liệu blockchain có thực sự mang lại giá trị. Tôi nhận ra rằng các chỉ số 'số lượng người dùng' hay 'tỷ lệ sở hữu' thường được thổi phồng bởi các dự án muốn kêu gọi vốn. Nakamoto Project không công bố phương pháp luận chi tiết, và điều đó khiến tôi nghi ngờ.
Contrarian: Góc nhìn phản trực giác – 'Vượt vàng' có thể là đỉnh của sự chấp nhận?
Đám đông sẽ hô vang 'Bitcoin đã thắng!'. Nhưng tôi thấy một tín hiệu cảnh báo. Trong lịch sử tài chính, khi một tài sản đạt đến mức độ phổ biến rộng rãi như vậy (vượt qua một tài sản truyền thống), nó thường báo hiệu gần đỉnh của chu kỳ chấp nhận. Hãy nhìn vào dot-com bubble: khi mọi người đều nói về việc mua cổ phiếu internet, đó là lúc thị trường sắp đảo chiều. Tương tự, khi số người Mỹ trưởng thành sở hữu Bitcoin vượt vàng, điều đó có nghĩa là phần lớn những người sẵn sàng mua đã mua. Lực cầu mới sẽ đến từ đâu? Từ tổ chức? Họ đã tham gia qua ETF rồi. Từ quốc tế? Có thể, nhưng chậm.
Hơn nữa, vàng có một lợi thế mà Bitcoin không có: nó là tài sản dự trữ của ngân hàng trung ương. Các ngân hàng trung ương nắm giữ khoảng 20% lượng vàng toàn cầu. Bitcoin chưa được công nhận ở cấp độ đó. Sự vượt trội về số lượng người sở hữu không đồng nghĩa với sự vượt trội về vai trò.
Một điểm mù khác: Báo cáo không đề cập đến việc bao nhiêu người trong số đó là 'hodler' thực sự, và bao nhiêu là 'speculator' đã bán. Nếu phần lớn người sở hữu Bitcoin là những người mua trong 6 tháng qua với kỳ vọng giá lên, thì khi thị trường điều chỉnh, họ sẽ bán tháo, làm giảm tỷ lệ sở hữu. Vàng có một cộng đồng hodler trung thành hơn – những người giữ vàng qua nhiều thế hệ. Tôi đã thấy nhiều người bạn mua Bitcoin ở đỉnh 60.000 USD và bán lỗ ở 30.000 USD. Họ không phải là 'người sở hữu' thực sự.
Takeaway: Định vị chu kỳ và câu hỏi chưa có lời đáp
Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của báo cáo này. Nó là một mảnh ghép trong bức tranh vĩ mô. Nhưng với tư cách một người đã chứng kiến ba chu kỳ, tôi cho rằng đây không phải là tín hiệu để mua hay bán, mà là tín hiệu để đặt câu hỏi. Liệu chúng ta đã đạt đến 'peak adoption' của Bitcoin tại Mỹ? Hay đây chỉ là khởi đầu của một làn sóng mới khi thế hệ trẻ thay thế thế hệ già? Tôi nghiêng về khả năng thứ hai, nhưng với tốc độ chậm hơn nhiều so với những gì các nhà đầu tư lạc quan kỳ vọng.
Khi mọi người đều đã mua Bitcoin, ai sẽ là người mua cuối cùng? Câu hỏi này vẫn chưa có lời đáp, và có lẽ sẽ không bao giờ có. Bởi vì trong thế giới tài sản số, không có 'cuối cùng' – chỉ có những chu kỳ nối tiếp nhau, mỗi chu kỳ lại mang đến một câu chuyện mới. Còn tôi, tôi sẽ tiếp tục quan sát dòng chảy thanh khoản từ Bogotá, với một tách cà phê đen và một cuốn sổ ghi chép về những vết nứt trên bản đồ tài chính toàn cầu.