83% thị trường dự đoán bốc hơi chỉ trong một quý. Nhưng Kalshi – một nền tảng tập trung, chịu sự quản lý của CFTC – vẫn chiếm phần lớn volume giao dịch. Đây không phải là một câu chuyện về công nghệ vượt trội, mà là một bài học về cách mà sự tuân thủ có thể trở thành lợi thế cạnh tranh tuyệt đối trong một thị trường đang teo tóp.
Bối cảnh: Kalshi là một prediction market hoạt động dưới sự giám sát của CFTC, cho phép người dùng giao dịch các hợp đồng sự kiện (event contracts) – như kết quả bầu cử, lãi suất Fed, hay chỉ số kinh tế. Nó giống như một sàn giao dịch phái sinh truyền thống, nhưng với các sự kiện thay vì cổ phiếu. Trong khi đó, Polymarket (phiên bản phi tập trung) vận hành trên blockchain, dùng AMM và USDC, không cần xác minh danh tính. Sự khác biệt cốt lõi: Kalshi có giấy phép, Polymarket có mã nguồn mở. Và khi thị trường prediction market nói chung mất 83% hứng thú, Kalshi lại chiếm phần lớn volume – điều này nói lên rằng người dùng đang chọn lựa sự an toàn pháp lý hơn là sự phi tập trung.
Phân tích kỹ thuật: Kalshi sử dụng order book tập trung, không có blockchain, không có token, không có yield farming. Đây là một mô hình Web2 thuần túy. Từ góc nhìn dữ liệu, việc nó chiếm ưu thế trong một thị trường đang co lại 83% cho thấy một hiện tượng “concentration of trust”: khi thị trường biến động mạnh, người dùng rút về các nền tảng có uy tín và được cấp phép. Dữ liệu on-chain từ Polymarket (nếu có) sẽ cho thấy TVL giảm mạnh hơn nhiều so với Kalshi – nhưng tôi cá rằng Polymarket thậm chí còn không công bố số liệu đó. Một điểm quan trọng: Kalshi không có token, nên không có áp lực từ tokenomics hay lạm phát. Mô hình kinh doanh của nó là phí giao dịch – và khi volume tập trung, phí vẫn ổn định ngay cả khi thị trường chung giảm.
Tôi đã từng đầu tư vào một quỹ prediction market năm 2024, và chứng kiến sự thất vọng của các nhà đầu tư khi Polymarket không thể duy trì thanh khoản sau cuộc bầu cử Mỹ. Khi đó, tôi nhận ra rằng “câu chuyện thị trường” (narrative) về phi tập trung chỉ có tác dụng khi thị trường đang tăng trưởng. Khi thị trường đi ngang hoặc suy thoái, yếu tố regulatory trở thành chiếc phao cứu sinh. Kalshi đã chứng minh rằng trong một thị trường chết, sự tuân thủ là vũ khí tối thượng.
Góc nhìn phản trực giác: Hầu hết mọi người nghĩ rằng prediction market sẽ là một ứng dụng “killer” của blockchain, mang lại sự minh bạch và không thể kiểm duyệt. Nhưng thực tế cho thấy, 83% người dùng đã bỏ đi – và những người ở lại chọn Kalshi (có kiểm duyệt, có xác minh danh tính). Điều này có nghĩa là sự phi tập trung không phải là ưu tiên hàng đầu của người dùng. Họ muốn một nền tảng đáng tin cậy, có thể rút tiền dễ dàng, và không bị chặn. Kalshi đáp ứng được điều đó, còn Polymarket thì không. Đây là một bài học đau đớn cho các dự án Web3: nếu bạn không thể cạnh tranh về mặt trust, bạn sẽ thua ngay cả khi công nghệ của bạn tốt hơn.
Takeaway: Thị trường prediction market sẽ không chết, nhưng nó sẽ trở thành một sân chơi của các tổ chức có giấy phép. Kalshi đang dẫn đầu, và các dự án crypto muốn tồn tại phải tìm cách hợp tác với các cơ quan quản lý, hoặc chấp nhận một thị phần nhỏ hơn. Câu hỏi đặt ra: Liệu Polymarket có thể xoay chuyển tình thế bằng cách xin giấy phép? Hay nó sẽ tiếp tục là một thí nghiệm học thuật? Tôi đặt cược vào sự tuân thủ.